Niğbolu Savaşı ne zaman kiminle yapıldı?
Niğbolu Savaşı, 25 Eylül 1396 tarihinde Osmanlı Padişahı I. Bayezid (Yıldırım Bayezid) komutasındaki Osmanlı ordusu ile Macar Kralı Sigismund liderliğindeki bir Haçlı koalisyonu arasında yapılmıştır. Osmanlı Devleti'nin kesin zaferiyle sonuçlanan bu savaş, Orta Çağ'ın son büyük Haçlı seferi olarak kabul edilir ve Osmanlı'nın Balkanlar'daki hakimiyetini pekiştirmiştir.
Niğbolu Savaşı Nedir?
Niğbolu Muharebesi (İngilizce: Battle of Nicopolis, Macarca: Nikápolyi Csata), Osmanlı Devleti ile Avrupa devletlerinin oluşturduğu geniş bir Haçlı ittifakı arasında Tuna Nehri kıyısındaki Niğbolu Kalesi önünde yapılan büyük bir meydan savaşıdır. Bu savaş, Avrupa'nın Balkanlar'daki Osmanlı ilerleyişini durdurmak için düzenlediği son büyük çaplı ve klasik anlamdaki Haçlı seferi olarak tarihe geçmiştir.
Savaş, adını Tuna Nehri kıyısında stratejik bir konumda bulunan ve o dönemde önemli bir kale olan Niğbolu'dan (bugünkü Nikopol, Bulgaristan) almaktadır. Bu zafer, Osmanlı'nın Avrupa'daki ilerleyişini durdurma çabalarını boşa çıkarmış ve devletin bölgedeki varlığını kesinleştirmiştir.
Savaşın Tarihi ve Yeri
Niğbolu Savaşı, 25 Eylül 1396 tarihinde (Hicri 21 Zilhicce 798) gerçekleşmiştir. Savaşın yapıldığı yer, günümüzde Bulgaristan sınırları içerisinde bulunan ve Tuna Nehri kıyısında yer alan Niğbolu (Nicopolis) Kalesi'nin önleridir. Osmanlı ordusu, süratle harekete geçerek burada Haçlı kuvvetlerini karşılamıştır.
Savaşın Tarafları ve Komutanlar
Osmanlı Devleti
Osmanlı ordusuna, dönemin padişahı Yıldırım Bayezid (I. Bayezid) bizzat komuta etmiştir. Orduda, Rumeli Beylerbeyi Çandarlı Ali Paşa ve Sırp Prensi Stefan Lazarević gibi önemli komutanlar da görev almıştır. Osmanlı kuvvetlerinin büyüklüğü kaynaklara göre değişmekle birlikte, modern tahminler ordunun yaklaşık 25.000 ila 30.000 kişi arasında olduğunu göstermektedir.
Haçlı İttifakı
Haçlı ordusunun başında Macar Kralı Sigismund bulunuyordu. Fransız kuvvetlerine ise Burgonya Dükü'nün oğlu Nevers'li Korkusuz Jean (Jean de Nevers) komuta ediyordu. İttifakın oluşturulmasında dönemin Papası IX. Bonifacius'un teşvikleri etkili olmuştur.
İttifaka katılan diğer devletler ve topluluklar şunlardır:
- Kutsal Roma İmparatorluğu ve Alman prensleri
- Fransa Krallığı ve Burgonya Düklüğü
- İngiltere, İskoçya ve Polonya Krallıkları
- Venedik ve Ceneviz Cumhuriyetleri
- Hospitalier Şövalyeleri (Rodos Şövalyeleri)
- Eflak Prensliği (Voyvoda Mircea)
- Bohemya, Aragon, Kastilya ve Navarra gibi diğer Avrupa devletleri
Haçlı ordusunun toplam mevcudu, dönemin kaynaklarında abartılı rakamlarla (100.000-140.000 kişi) verilmekle birlikte, modern araştırmalar bu sayının 20.000 ila 30.000 civarında olabileceğini göstermektedir.
Savaşın Nedenleri
Niğbolu Savaşı'nın çıkmasında birkaç önemli neden etkili olmuştur:
- Osmanlı'nın Balkanlar'daki İlerleyişi: I. Kosova (1389) ve Sırpsındığı (1364) gibi zaferlerle Osmanlı'nın bölgedeki gücü artmış, Bulgaristan tamamen fethedilmişti. Bu durum Macaristan ve diğer Avrupa devletlerini telaşlandırmıştır.
- İstanbul Kuşatması: Yıldırım Bayezid'in Bizans başkenti İstanbul'u kuşatma altına alması, Batı dünyasında büyük bir endişe yaratmış ve bir Haçlı seferi düzenlenmesine zemin hazırlamıştır.
- Macar Kralı Sigismund'un Çabaları: Osmanlı tehdidini doğrudan hisseden Sigismund, Papalığın da desteğini alarak geniş bir Hristiyan ittifakı kurmayı başarmıştır.
Savaşın Seyri
Haçlı ordusu, Tuna Nehri boyunca ilerleyerek Niğbolu Kalesi'ni kuşatmıştır. İstanbul kuşatmasını haber alan Yıldırım Bayezid, süratle ordusunu toplayarak bölgeye intikal etmiştir. Savaşın başlangıcında, aşırı hırslı ve disiplinsiz Fransız şövalyeleri, Macar Kralı Sigismund'un bekleme stratejisini dinlemeyerek Osmanlı merkez kuvvetlerine doğrudan saldırmıştır.
Fransız ağır süvarileri, Osmanlı öncü birliklerini geri püskürtse de, Yıldırım Bayezid'in stratejik bir şekilde konumlandırdığı asıl kuvvetler ve Sırp birlikleri tarafından kuşatılmışlardır. Yorgun düşen ve atlarını kaybeden Haçlı şövalyeleri kısa sürede imha edilmiştir. Bu durumu gören Macar ordusu da savaşa girmiş ancak düzenli Osmanlı kuvvetleri karşısında tutunamayarak ağır bir yenilgi almıştır. Savaş, yaklaşık üç saat sürmüş ve Osmanlı Devleti'nin kesin zaferiyle sonuçlanmıştır.
Savaşın Sonuçları ve Önemi
Niğbolu Zaferi, hem kısa hem de uzun vadede çok önemli sonuçlar doğurmuştur:
- Balkanlar'da Osmanlı Hakimiyeti Pekişti: Bu zaferle birlikte Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'dan atılmasının imkansız olduğu kesinleşmiştir.
- Haçlı Seferleri Çağı Sona Erdi: Niğbolu, Orta Çağ'ın klasik anlamdaki son büyük Haçlı seferi olarak kabul edilir. Bu yenilgiden sonra Avrupa, uzun bir süre Osmanlı'ya karşı böyle bir ittifak kurmaya cesaret edememiştir.
- Yeni Topraklar Katıldı: Savaşın ardından Eflak ve Boğdan prenslikleri Osmanlı egemenliğini tanımıştır.
- İstanbul'un Fethi Yolu Açıldı: Bu zafer, Bizans'a Batı'dan gelebilecek yardımların önünü kesmiş ve İstanbul'un bir Türk şehri olmasının yolunu açmıştır.
- Yıldırım Bayezid'e "Sultan-ı İklim-i Rum" Unvanı Verildi: Abbasi Halifesi, bu büyük zaferden dolayı Yıldırım Bayezid'e "Anadolu'nun Sultanı" anlamına gelen bu unvanı vermiştir. Bu durum, Osmanlı'nın İslam dünyasındaki saygınlığını artırmıştır.
- Fransa'da Milli Yas İlan Edildi: Savaşta soylularının büyük bir kısmını kaybeden Fransa Kralı VI. Charles, Niğbolu'dan konuşulmasını yasaklamış ve ölenlerin anısına Ocak 1397'yi milli yas ilan etmiştir.
Sonuç olarak, Niğbolu Savaşı, Yıldırım Bayezid'in askeri dehası sayesinde kazanılan ve Osmanlı Devleti'nin bir dünya gücü olma yolunda emin adımlarla ilerlediğini tüm Avrupa'ya kanıtladığı tarihi bir dönüm noktasıdır.