Ananas Bizi Nasıl "Yiyor"? Bromelain Enzimi Nedir?

Ananas (Ananas comosus), yerken ağzımızda veya dilimizde oluşan karıncalanma ve hafif yanma hissinin ardındaki ilginç bir biyolojik gerçeğe sahiptir. Bunun nedeni, meyvenin içinde bulunan ve proteinleri parçalama yeteneğine sahip olan bromelain adlı güçlü bir enzimdir. Teknik olarak biz ananası yerken, ananas da içindeki enzimler aracılığıyla ağzımızdaki protein dokularını sindirmeye çalışmaktadır.

Ananas Bizi Nasıl "Yiyor"? (Bromelain Enzimi Nedir?)

Bromelain, proteolitik bir enzim grubudur, yani protein moleküllerini yapı taşları olan amino asitlere parçalar. Dilimiz ve yanaklarımızın iç yüzeyi proteinlerden oluştuğu için, taze bir ananasla temas ettiğinde bromelain bu proteinleri parçalamaya başlar. Bu durum, ananas yerken hissettiğimiz o karakteristik sızlama veya "aşınma" hissinin temel sebebidir.

Korkmanıza gerek yok; midemize ulaştığında mide asitleri bu enzimi etkisiz hale getirir ve vücudumuz bu proteini parçalayan enzimi sindirir. Ayrıca dilimizdeki hücreler kendilerini çok hızlı yenilediği için bu his kısa sürede kaybolur. İlginç bir not olarak; ananas pişirildiğinde veya konserve haline getirildiğinde ısı, bromelain enzimini etkisiz hale getirdiği için bu yanma hissi oluşmaz.

Ananas Nerededir ve Nasıl Yetişir?

Ananas, tropikal iklimlerin meyvesidir ve anavatanı Güney Amerika'dır (özellikle Brezilya ve Paraguay arasındaki bölge). Günümüzde ise dünya üretiminin büyük bir kısmı Kosta Rika, Filipinler ve Tayland gibi ülkelerde gerçekleştirilmektedir.

Ananasın yetişme şekli de oldukça ilginçtir; sanılanın aksine ağaçta yetişmez. Toprağa yakın, sert ve dikenli yapraklardan oluşan bir bitkinin tam ortasından yukarı doğru yükselerek büyür. Tek bir ananas bitkisi, yaklaşık 18-24 ay süren uzun bir büyüme döneminin sonunda sadece bir adet meyve verir.

Ananası Kim Keşfetmiştir?

Avrupalıların ananasla tanışması, 1493 yılında Kristof Kolomb'un ikinci yolculuğu sırasında Guadeloupe adasında bu meyveyi keşfetmesiyle olmuştur. Kolomb, meyvenin dış görüntüsünü çam kozalağına (pine cone), iç lezzetini ise elmaya (apple) benzettiği için İngilizcede ona "pineapple" ismi verilmiştir.

17. ve 18. yüzyıllarda Avrupa'da ananas yetiştirmek çok zor ve maliyetli olduğu için bu meyve, aşırı zenginliğin ve misafirperverliğin bir sembolü haline gelmiştir. O dönemde kraliyet sofralarının vazgeçilmezi olan bir ananasın değeri bugünün parasıyla binlerce dolara eşdeğerdi; hatta insanlar bu meyveyi sofralarında sergilemek için kiralarlardı.

Ananasın Mutfaktaki Şaşırtıcı Kullanımları

Ananasın içindeki bromelain enzimi sadece bizi ısırmakla kalmaz, mutfakta büyük bir yardımcı olarak da kullanılır. Sert etlerin üzerine ananas suyu döküldüğünde veya ananas dilimleriyle bekletildiğinde, enzimler etin liflerini parçalayarak eti yumuşatır. Bu nedenle ananas, dünyaca ünlü pek çok şef tarafından doğal bir et yumuşatıcı olarak tercih edilmektedir.

Ananasın Tepesini Dikerek Yeni Bir Bitki Oluşturulabilir mi?

Ananas, gıda israfına karşı harika bir çözüm sunar. Satın aldığınız bir ananasın üstündeki yeşil yapraklı kısmı (tacını) dikkatlice kesip suya koyarsanız, birkaç hafta içinde köklendiğini görebilirsiniz. Bu köklenen tacı saksıya diktiğinizde, evinizde kendi tropikal ananas bitkinizi yetiştirmeye başlayabilirsiniz. Ancak sabırlı olmalısınız; ev ortamında meyve vermesi birkaç yılı bulabilir.